Loading...
 
GR

giannisτου ιστολογίου

Τα Σέρβια είναι μια από τις σημαντικότερες κωμοπόλεις του Νομού Κοζάνης. Βρίσκονται μεταξύ των βορειοδυτικών απολήξεων των Πιερίων ορέων και του ποταμού Αλιάκμονα, 26 χλμ. νοτιοανατολικά της Κοζάνης, 47 χλμ. από την Ελασσόνα και 15 χλμ. από τα στενά του Σαρανταπόρου. Επίσης βρίσκονται 150 χλμ. Νοτιοδυτικά-δυτικά της Θεσσαλονίκης και 100 χλμ. Βόρειο-βόρειο δυτικά της Λάρισας.

Από τα Σέρβια η οδική διαδρομή, μέσω παλαιάς Καστανιάς ή Πλατανορρεύματος και Πιερίων, προς την Κατερίνη είναι 65 χλμ. Είναι η πλέον σύντομη και προσιτή διαδρομή από το Ν. Κοζάνης προς την Κατερίνη κατά την οποία ο ταξιδιώτης συναντάει όμορφα τοπία και φυσικές ομορφιές.

Δήμος Σερβίων

Μετά την εφαρμογή του Νόμου "Καποδίστρια" από την 1η Ιανουαρίου 1999, ο Δήμος Σερβίων έγινε διευρυμένος και συμπεριλάμβανε τα περισσότερα Δημοτικά Διαμερίσματα που βρίσκονταν περιμετρικά (βόρεια και νότια) της τεχνητής λίμνης του Πολυφύτου. Την 1 Ιανουαρίου 2011 η κωμόπολη των Σερβίων έγινε η έδρα του Δήμου Σερβίων-Βελβεντού, του νέου δήμου που προέκυψε από τις συνενώσεις του Δήμου Σερβίων, Δήμου Βελβεντού, Δήμου Καμβουνίων και της Κοινότητας Λιβαδερού κατ' εφαρμογή του Νόμου Καλλικράτη. Από την 1 Σεπτεμβρίου 2019 ο Δήμος Σερβίων Βελβεντού , κατ εφαρμογή του Κλεισθένη, χωρίζεται σε δύο δήμους όπου προκύπτει ο Δήμος Σερβίων και ο Δήμος Βελβεντού. Η έδρα του νέου δήμου είναι τα Σέρβια.

Χωροταξικά η μεγαλύτερη έκταση της τεχνητής λίμνης Πολυφύτου (περίπου 70%) βρίσκεται πλέον στην επικράτεια του Δήμου Σερβίων. Ως εκ τούτου, σωστά οι φορείς και οι κάτοικοι του Δήμου την αποκαλούν και «Τεχνητή λίμνη Πολυφύτου». Η λίμνη Πολυφύτου δημιουργήθηκε το 1974 όταν γέμισε η λεκάνη του ποταμού Αλιάκμονα κατά την κατασκευή του φράγματος «Πολυφύτου». Το εν λόγω φράγμα βρίσκεται πλησίον του ομώνυμου οικισμού «Πολύφυτος» στους πρόποδες των Πιερίων στην ανατολική πλευρά του Δήμου Σερβίων-Βελβεντού. Το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της ΔΕΗ τρεις μονάδες των 125 ΜW) βρίσκεται επίσης κοντά στον εγκαταλειμμένο πλέον οικισμό του Πολυφύτου. Με τη δημιουργία της λίμνης κατασκευάστηκαν δύο μεγάλες γέφυρες η Υψηλή Γέφυρα Σερβίων με μήκος 1.372 μέτρα επί της Εθνικής οδού Κοζάνης-Λάρισας και η Γέφυρα Ρυμνίου δίπλα από τον ομώνυμο οικισμό.

Η Υψηλή Γέφυρα Σερβίων

Ο πληθυσμός του διευρυμένου Δήμου Σερβίων κατά την απογραφή 2001 ήταν 10.001 άτομα. Ο Δήμος Σερβίων είναι τρίτος σε πληθυσμό και πρώτος σε έκταση στο Νομό Κοζάνης. Στη νέα απογραφή του έτους 2011 ο πληθυσμός του Καλλικρατικού Δήμου Σερβίων-Βελβεντού βρέθηκε 20.256 άτομα. Αναλυτικά για κάθε δημοτική ενότητα ο πληθυσμός ανακοινώθηκε ως εξής: Δημοτική ενότητα Σερβίων 11.680, Δημοτική ενότητα Βελβεντού 4.022, Δημοτική ενότητα Καμβουνίων 2.961 και Δημοτική ενότητα Λιβαδερού 1.593 άτομα.

Όσον αφορά την εκπαίδευση, ο Δήμος Σερβίων έχει δύο κρατικούς παιδικούς σταθμούς, οκτώ νηπιαγωγεία, έξι δημοτικά σχολεία, ένα γυμνάσιο, ένα ενιαίο λύκειο και ένα επαγγελματικό λύκειο.

Ιστορία και Ονομασία

Το Δημαρχείο του Δήμου Σερβίων Βελβεντού, σημαιοστολισμένο για την 25η Μαρτίου.

Η ονομασία των Σερβίων προήλθε από το λατινικό ρήμα «servo» που σημαίνει «φυλάττω, παρατηρώ», το οποίο πράγματι ανταποκρίνεται στη γεωγραφία της περιοχής αφού για αιώνες -και κυρίως επί Βυζαντινής Αυτοκρατορίας- λόγω της θέσης του, ήταν ένα απόρθητο φρούριο που έλεγχε τις μοναδικές διόδους μεταξύ Δυτικής Μακεδονίας και Θεσσαλίας. Η πρώτη ονομασία των Σερβίων ήταν «Φυλακαί» επί Μακεδόνων (από το ρήμα «φυλάττω») και μέχρι τις αρχές του 2ου μ.Χ. αιώνα. Όταν όμως κατέλαβαν την πόλη οι Ρωμαίοι, τη μετέφρασαν στη δική τους γλώσσα ως «Σέρβια» (Servia) που σημαίνει «φυλακτήρια»/«παρατηρητήρια», όπως είπαμε παραπάνω από το λατινικό ρήμα servo = φυλάττω/παρατηρώ. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος 23-79 μ.Χ.) μνημονεύει τους κατοίκους των Φυλακών αποκαλώντας τους «Φυλακήσιους». Το όνομα αυτό υπάρχει και σε επιγραφή που βρέθηκε στη Βέροια, η οποία έχει ως εξής: «Παρμενίων Γλαυκία Φυλακήσιος νικητής εν δολίχω.» Το πρώτο όνομα «Φυλακαί», όπως και το δεύτερο «Σέρβια», επί Μακεδόνων και Ρωμαίων αντίστοιχα είναι στον πληθυντικό και αυτό γιατί αναφέρεται στις δυο διόδους των Σερβίων και των στενών «Πόρτες». Τα Σέρβια βρίσκονται εκεί που συναντιούνται το Τιτάριο όρος με τα Καμβούνια.

Η επιστημονική γλωσσολογική έρευνα έχει στραφεί προς σλαβικές λέξεις, πράγμα που θα συμφωνούσε με την ίδρυση του οικισμού τον 7ο αιώνα και τον εποικισμό του από Σέρβους του Δούναβη. Συγκεκριμένα, έχει υποστηριχθεί ότι το τοπωνύμιο Σέρβια προέρχεται από το σερβοκρ. sřb «Σέρβος»[1], καθώς και η άποψη ότι συνδέεται με τη λ. σέμπρα «συνεταιρισμός γεωργών» (< σέμπρος < σλαβ. sębr[2]). Εντούτοις, την αναγωγή στο εθνωνύμιο Σέρβος απέκρουε ο Κωνσταντίνος Άμαντος, ο οποίος υποστήριζε ότι ίσως πρόκειται για κύριο όνομα Σέρβιος, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι το εθνικό όνομα Σέρβος δεν απαντά νωρίτερα από τον 9ο αιώνα[3]. Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα οριστικά παραδεκτή άποψη για την προέλευση του τοπωνυμίου.

Η καθεαυτού πόλη ιδρύθηκε από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ηράκλειο περί τα μέσα του 7ου αιώνα προκειμένου να εποικισθεί από Σέρβους που εκείνη την εποχή είχαν κατέβει από τις περιοχές του Δούναβη και του Σαύου. Μετά την αποχώρηση των Σέρβων η πόλη παρέμεινε ως βυζαντινό φρούριο. Τον 10ο αιώνα καταλήφθηκαν από τους Βουλγάρους αλλά γρήγορα όμως ανακαταλήφθηκε από τον Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο ο οποίος και γκρέμισε το φρούριο και τα τείχη τα οποία όμως ανοικοδομήθηκαν το 1257 μετά τη μάχη της Πελαγονίας. Μερικά τμήματα εκείνου του τείχους είναι το λεγόμενο "Κάστρο της Ωριάς" που σώζεται μέχρι σήμερα.

Η χιονισμένη εκκλησία της Αγίας Κυριακής, πολιούχος της πόλης των Σερβίων.

Τον 13ο αιώνα τα Σέρβια αποτελούσαν το όριο μεταξύ της Μεγαλοβλαχίας όπως λεγόταν τότε η Θεσσαλία και του Βασιλείου Θεσσαλονίκης των Φράγκων. Τον επόμενο αιώνα κατακτήθηκαν από τους Σέρβους του Κράλη Στέφανου Δούσαν και τον αμέσως επόμενο, 15ο αιώνα καταλήφθηκαν από τους Τούρκους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι κάτοικοι των Σερβίων συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821. Σπουδαίος αγωνιστής της επανάστασης του 1821 ήταν ο Ζήσης Σωτηρίου. Σπουδαία ήταν η συνεισφορά των Σερβιωτών και στο Μακεδονικό Αγώνα, ο οποίος οδήγησε τελικά στην απελευθέρωση της πόλης στις 10 Οκτωβρίου του 1912 από τον Ελληνικό στρατό μετά τη νικηφόρα μάχη του Σαρανταπόρου.

Αρχαιολογική έρευνα

H περιοχή γύρω από τα Σέρβια φαίνεται να κατοικήθηκαν από τα Προϊστορικά χρόνια από τα οποία και σώζονται τάφοι, αγγεία, νεολιθικά εργαλεία. Το 1909 ο Wace ανακάλυψε τον προϊστορικό οικισμό των Σερβίων. Αργότερα έγιναν και άλλες ανασκαφές: το 1930 από τον Heurtley και την περίοδο 1971-73 από τις C. Ridley και κ. Ρωμιοπούλου που έφεραν στο φως σημαντικότατα ευρήματα. Έτσι τα Σέρβια πέρασαν στη διεθνή βιβλιογραφία ως μεμονωμένη θεσσαλική αποικία.

Η Χονδρογιάννη-Μετόκη αναφέρει ότι από το 1985 και μετά η έρευνα έφερε στο φως ένα μεγάλο αριθμό προϊστορικών θέσεων καθώς και λείψανα κατοίκησης ιστορικών χρόνων, που υποχρέωναν τους αρχαιολόγους να δούνε την περιοχή ως μία ενιαία ανεξάρτητη πλέον ενότητα. Οι θέσεις που έχουν εντοπισθεί καλύπτονται κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τα νερά της Λίμνης Σερβίων και έρχονται στο φως μόνο με την μείωση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας έτσι στο ελάχιστο τα περιθώρια της έρευνας. Κεραμική, γραπτή και μονόχρωμη, αλλά και πολλές άλλες κατηγορίες, λίθινα εργαλεία κατασκευασμένα με κρούση ή τριβή.

Μερίδιο:

Αρχεία

Διαφήμιση

Σελίδες τελευταίων θαυμαστών

Πρόσφατα προστέθηκε

αντίκα

πορσε